Traumatologie
het verhaal van de fracturen
Wat is een fractuur en wat merkt u ervan?
We spreken van een fractuur wanneer een bot gebroken is. Dit kan van een scheurtje in het bot tot een volledige verbrijzeling ervan. In alle gevallen zult u pijn hebben, er ontstaat een zwelling door de bloeduitstorting bij de breuk en normale bewegingen zijn vaak niet meer mogelijk.
Traumatologie
Voor de behandeling van fracturen staat een groot aantal methoden ter beschikking:
- Sommige breuken vergen geen echte 'behandeling' nodig of de behandeling is functioneel.
- Gipsbehandeling.
- Een operatieve behandeling.
- Verschillende tussenvormen.
De keuze van de behandeling bij traumatologie is mede afhankelijk van een aantal factoren:
- Welk bot is gebroken?
- Wat voor soort breuk is het?
- Is het gewricht erbij betrokken?
- Hoe is de toestand van de weefsels in de directe omgeving?
- Hoe is de toestand van de weefsels in de directe omgeving?
Geen specifieke behandeling nodig
Niet alle botbreuken hebben een behandeling nodig in de zin van gips of operatie, (bijvoorbeeld gebroken ribben of vingertoppen) omdat ze na verloop van tijd spontaan genezen. Soms is ook bij breuken van het sleutelbeen, een vinger of de middenhandsbeenderen slechts tijdelijk wat rust geboden waarna in een vroeg stadium weer geoefend kan worden. Hetzelfde geldt voor sommige typen van wervel- en bekkenfracturen.
Traumatologie: De gipsbehandeling
Hiermee wordt beoogd de gebroken botstukken zo goed mogelijk op hun plaats te houden. Bij breuken waarbij de botstukken verplaatst zijnvan hun plaats zijn gegaan, wordt de breuk eerst gezet. Dit wordt ook wel repositie genoemd. Het gips wordt in principe eerst aangelegd als een spalk. Dit is nodig om de zwelling ten gevolge van de bloeduitstorting goed de ruimte te geven zodat de bloedsomloop in de arm of het been niet wordt belemmerd.
Zodra de zwelling is afgenomen kan, indien nodig, het gips helemaal rondom gemaakt worden en in een latere fase (bij een breuk aan het been) worden uitgebreid tot een loopgips. Vaak zal in deze eerste fase bij herhaling een röntgenfoto gemaakt worden om te controleren of de botstukken nog wel goed op hun plaats zijn gebleven.
De gipsbehandeling komt vooral in aanmerking voor breuken waarbij de botstukken niet of slechts weinig verplaatst zijn, en bij kinderen.
Aan de gipsbehandeling kleven enkele bezwaren die samenhangen met het feit dat behalve het gebroken botstuk ook de aangrenzende gewrichten veelal moeten worden ingegipst.
Traumatologie: De operatieve behandeling
Deze behandeling is onder andere ontwikkeld om de nadelen van de gipsbehandeling te voorkomen. Dit wordt langs operatieve weg bereikt door de gebroken botstukken zo stevig aan elkaar te bevestigen, dat het been of de arm direct na de operatie geoefend kan worden. Het gevolg is dat de spieren stevig blijven, de gewrichten soepel zijn en dat het bot niet ontkalkt. Voor de operatieve behandeling zijn vele technieken ontwikkeld:
- Het aanbrengen van een plaat met schroeven op het gebroken botstuk.
- Het aanbrengen van schroeven in het gebroken botstuk.
- Intramedullaire nagels door de mergholte van het bot.
- Pinnen die door de huid heen in het bot worden geboord en dan buiten
- Het been of arm stevig met elkaar worden verbonden (externe fixatie).
- Het vervangen van een afgebroken botdeel door een prothese.
Ook aan de operatieve behandeling kleven nadelen. Er moet geopereerd worden, dus is er verdoving of zelfs narcose nodig. Alle gevaren die voor alle andere operaties gelden, gelden ook hier (bijvoorbeeld wondinfectie, bloeding, trombose, embolie, longontsteking en blaasontsteking). In veel gevallen moet het materiaal ook weer verwijderd worden nadat de breuk genezen is. Dit betekent dat u dan nog een keer geopereerd moet worden. Uw chirurg kan u precies vertellen waarom hij voor een bepaalde techniek kiest.
Tussenvormen van traumatologie
Dit zijn behandelingsvormen waarbij, bijvoorbeeld door middel van gewichten, aan het been getrokken kan worden om zo de botstukken ten opzichte van elkaar op hun plaats te houden. Het been kan dan op een speciale slede liggen, al of niet in een gipsspalk. Deze methode kan ook gebruikt worden als voorlopige behandeling totdat de omstandigheden (bijvoorbeeld de toestand van de weefsels in de omgeving van de breuk) een andere definitieve behandeling mogelijk maken, bijvoorbeeld gips of een operatie.
- GPS- Schouderfractuur