Schouderoperatie door letsels van de Rotator Cuff
Hoe ontstaan deze letsels?
Het peesblad van de schouder wordt gevormd door de aanhechting van een aantal spieren op de schouderkop. Deze spieren helpen mee in de verschillende bewegingen van de bovenarm (heffen van de arm, draaien naar binnen, naar buiten) en stabiliseren de schouderkop in de schouderkom.
Rechterarm:
- De rotator cuff bestaat uit:
- Subscapularis spier (vooraan)
- Supraspinatus spier (bovenaan)
- Infraspinatus- & Teres minor spier (achteraan)
Dit belangrijke peesblad kan aangetast worden en zelfs scheuren door een plotse trekkracht (val, heffen van een zwaar voorwerp) of door langdurige inklemming tussen de schouderkop en het schouderdak. Botaangroei aan de onderzijde van het schouderdak maakt dat de ruimte voor het peesblad nauwer wordt en dit veroorzaakt inklemming. Het inklemmen treedt vooral op bij bewegingen met de arm boven schouder hoogte. (zie impingement van de schouder)
Welke klachten treden er op?
In het beginstadium heeft de patiënt vooral last bij werken boven schouderhoogte (ruiten poetsen, was ophangen,…) In een verder stadium treedt er ook ’s nachts pijn op, bij het liggen op de schouder. Een volledige scheur van het peesblad geeft ernstige krachtsvermindering: men kan de arm maar moeizaam opheffen of achterwaarts bewegen. Het haar kammen, aan- en uitkleden, autorijden worden moeilijk.
In het eindstadium, als alle pezen zijn afgescheurd, kan de arm haast niet meer gebruikt worden.
Wat zijn de mogelijke behandelingen?
In het beginstadium:
- rust, vermijden van bovenarmse bewegingen
- ontstekingsremmende medicatie (niet te lang, geven soms maagproblemen)
- inspuiting met ontstekingsremmer in de schouder (meestal cortisone-preparaat; mag slechts enkele keren)
- oefentherapie om de spieren opnieuw te versterken
1. Inklemming van de pees zonder scheur
- Operatieve behandeling: vergroten van de ruimte tussen peesblad en dak. Dit gebeurt met een kijkoperatie. Via een gaatje in de huid wordt een dunne lens ingebracht zodat we het schoudergewricht en de pees (via een TV scherm) kunnen bekijken. Langs 1 of 2 andere gaatjes brengen we dunne boortje in om de aangroei aan de onderzijde van het dak weg te nemen.
- Nabehandeling: na deze ingreep mag U direct starten met het soepel bewegen van de arm . Een draagverband wordt meegegeven om de arm de eerste dagen te ondersteunen. Bewegingen boven schouderhoogte dienen de eerste dagen beperkt te worden.
2. Herstel van een afgescheurde pees (rotatorcuff herstel)
- Operatieve behandeling: deze ingreep kunnen we ook met een kijkoperatie uitvoeren. Met een lens, speciale hechtinstrumenten en ankertjes of schroefjes herbevestigen we de afgescheurde pees aan het bot van de bovenarm. De operatie wordt uitgevoerd onder algemene verdoving (dit ook owv het comfort: tijdens de operatie wordt er namelijk steriel afdekmateriaal over uw hoofd gelegd). Meestal is dit een lichte narcose en wordt de arm lokaal verdoofd via een prik in de hals. Deze lokale verdoving zorgt ook voor pijnstilling na de operatie. Na het ontwaken en gedurende de eerste helft van de nacht voelt de arm als ‘lam’ aan. Dit gaat vanzelf weer weg; maak U hierom geen zorgen.
- Nabehandeling: na de ingreep moet de pees aan het bot vastgroeien. Dit duurt minstens 6 weken. Gedurende deze periode mag U de arm niet zelf opheffen! Alle bewegingen boven schouderhoogte moeten vermeden worden. Tijdens de eerste 3 weken blijft de arm strikt in een draagverband. Enkele keren per dag vragen we u pendeloefeningen uit te voeren. Deze worden U nog uitgelegd door onze kinesisten. De volgende weken, afhankelijk van de grootte van de scheur, raden wij aan de draagdoek nog te gebruiken maar regelmatig de arm te laten hangen. Dagelijkse handelingen onder schouderhoogte mogen voorzichtig gestart worden. Na 6 weken mogen stilaan alle dagelijkse activiteiten hernomen worden.
Wat te verwachten?
Het is belangrijk op voorhand te beseffen dat de schouder een gevoelig gewricht is. De eerste weken na de operatie zijn dan ook voor sommige mensen zeer pijnlijk. Het duurt meestal ook 2 tot 3 maanden vooraleer de schouderfunctie (beweeglijkheid, kracht) terug op niveau is. De revalidatie is lang. 30-60 sessies bij een kinesist zijn vaak nodig om de functie van de schouder te herstellen.
Tot 6 maanden na de schouderoperatie zien we nog vooruitgang in kracht en beweeglijkheid. Wat pijn betreft zien we bij de meeste patiënten, na deze revalidatieperiode, een zeer sterke vermindering van de klachten. Bij sommigen duurt het na de schouder operatie wel lang voor de schouder echt pijnvrij is. De verbetering van de schouderfunctie en kracht hangt vaak af van de grootte van de peesscheur en de duur van de klachten voor de ingreep werd uitgevoerd.
Bij zeer grote scheuren waarbij de pees en de spieren sterk zijn verschrompeld kan de volledige kracht vaak niet teruggewonnen worden. Voor deze mensen blijft het soms moeilijk de arm volledig boven het hoofd of achter de rug te brengen.
Mogelijke complicaties
Zoals bij elke schouderoperatie kan dit zijn:
- Infectie: is niet zo frequent en in de meeste gevallen kan deze succesvol behandeld worden met antibiotica.
- Nabloeding: deze stopt in de meeste gevallen spontaan
- Zenuw- en bloedvatletsels: de ze zijn gelukkig genoeg zeldzaam
Meer specifiek voor deze ingreep zijn:
- Schouderstijfheid ("frozen shoulder"): is soms aanwezig na een schouderoperatie en vereist een specifieke behandeling (injecties, eventueel mobilisatie onder narcose), om dit te voorkomen zijn de pendeloefeningen zeer voornaam.
- Ondanks een herstel van de rotatorcuffpezen, zullen deze altijd zwakker zijn gezonde pezen; er blijft dan ook steeds een groter risico op nieuwe scheuren.
- Na een open en in mindere mate ook arthroscopische ingrepen kan een deel van de schouder- beweeglijkheid wat beperkt blijven; vooral het naar binnen en buiten draaien van de arm (endo- en exorotatie) blijven nadien vaak wat beperkt
- Als gevolg van een arthroscopische ingreep kan er tijdelijk vocht worden opgestapeld in de schouder
!! Draagdoek wordt constant gedragen gedurende 3 tot 6 weken (afhankelijk van de grootte van de scheur) !! IJsapplicaties: in het begin zo vaak mogelijk, later enkel na de oefeningen
Eerste 3 weken
- zelf oefenen, enkele keren per dag
- arm uit draagdoek, actief elleboog en pols bewegen.
- pendeloefeningen: deze zullen U worden aangeleerd door onze kinesisten op de afdeling: minstens 3x/dag, gedurende 10 minuten.
!! De arm niet zelf omhoog heffen !!
!! De arm NOOIT achter op de rug brengen !!
(Na 10-14 dagen: hechtingen uit bij de huisarts.)
Week 3 tot 6: oefeningen met kinesist
- het verband wordt continu gedragen; uitgezonderd bij de oefeningen en het rustig zitten (maximaal 30 minuten). ’s Nachts steeds verband aandoen.
- passieve mobilisatie (door kinesist of CPM-apparaat) van de schouder in alle richtingen tot pijngrens.
- actief geassisteerde oefeningen (stok (foto 3), katrol (foto’s 4-5))
!! Elevatie (= opheffen van de arm naar voor) en abductie (= zijwaarts opheffen van de arm) niet verder dan schouderhoogte !!
!! Na 6 weken mag U het verband constant uitlaten !!
Na 8 (of 10) weken
- doorgedreven passieve mobilisaties tot volledige bewegingsmogelijkheden (= range of motion (ROM)): rond de 12de week zou een bijna volledige actieve bewegingsmogelijkheid moeten bereikt worden (enkel het naar binnen draaien van de arm (=endorotatie, zoals bij het op de rug brengen van de hand) kan langere tijd , eventueel zelfs blijvend, beperkt blijven)
- verder actief geassisteerde oefeningen, ook boven schouderhoogte
- start spierversterkende oefeningen voor de rotatorcuffspieren en schouder- bladspieren (isometrische tonificaties = soort krachttraining waarbij er geen verplaatsing van gewicht wordt nagestreefd, en waarbij de spieren wel samentrekken, maar geen verkorting ondergaan. Doel: spier- spanning herstellen). Eerst het aantal herhalingen verhogen, daarna pas de weerstand
Na 12 (of 14) weken
- als mobiliteit goed is : start isokinetische tonificaties (theraband, elastiek)
- hernemen van de dagelijkse activiteiten. Enkel de niet-schouderbelastende sportactiviteiten mogen worden hervat
!! In de toekomst: geen belastende activiteiten boven het hoofd uitvoeren !!